معرفی کتاب قدرت و پیشرفت
کتاب «قدرت و پیشرفت» که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، روایتی جذاب و تأملبرانگیز از یک کشمکش تاریخی است؛ کشمکشی هزارساله بر سر اینکه دستاوردهای فناوری دقیقاً به جیب چه کسانی میرود. این اثر با نگاهی عمیق نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، پیشرفتهای فناورانه همیشه و بهخودیخود به نفع عموم مردم تمام نشدهاند، بلکه در بیشتر مواقع این نخبگان و قدرتمندان بودهاند که میوهی این پیشرفتها را چیدهاند.
ایدهی محوری کتاب این است که توزیع قدرت در جامعه، سرنوشت فناوری را رقم میزند. نویسندگان با ظرافت استدلال میکنند که نوآوری بهتنهایی نمیتواند ضامن رفاه همگانی باشد؛ بلکه این ساختار قدرت است که تعیین میکند آیا یک اختراع جدید قرار است به شکوفایی اقتصادی همهی اقشار کمک کند، یا فقط درهی نابرابری را عمیقتر از گذشته سازد.
این کتاب با عبور از دل تاریخ و پیوند زدن نمونههای کهن به چالشهای مدرن امروزی، به ما یادآوری میکند که مسیر فناوری یک تقدیر ازپیشنوشتهشده نیست. «قدرت و پیشرفت» تلاشی است برای بیدار کردن این آگاهی که جامعهی انسانی برای در اختیار گرفتن کنترل نوآوریها به انتخابهای آگاهانه و جسورانه نیاز دارد تا مطمئن شود فناوری در خدمت اکثریت مردم است، نه ابزاری برای تسلط اقلیتی خاص.
مشخصات کتاب قدرت و پیشرفت
برداشتها و تعابیر از موضوع کتاب:
نقد و بررسی کتاب قدرت و پیشرفت
یکی از بزرگترین نقاط قوت کتاب «قدرت و پیشرفت»، شکستن افسانهی «جبرگرایی فناورانه» است. سالهاست که در گفتمان عمومی اینطور القا میشود که هر فناوری جدیدی ناگزیر به پیشرفت جامعه منجر میشود و ما چارهای جز پذیرش بیچونوچرای آن نداریم. اما دارون عجماوغلو و سایمون جانسون با تکیه بر شواهد تاریخی قدرتمند، نشان میدهند که مسیر فناوری کاملاً انتخابی و تحتتأثیر ارادهی انسانی و مناسبات قدرت است.
از منظر تحلیلی، توانایی نویسندگان در پیوند زدن تاریخ اقتصاد به مسائل روز نظیر هوش مصنوعی و اتوماسیون، بسیار ستودنی است. آنها بهجای درغلتیدن در بدبینی افراطی نسبت به فناوری یا خوشبینی کورکورانه به پلتفرمهای دیجیتال، رویکردی واقعگرایانه و نهادمحور اتخاذ میکنند. کتاب بهخوبی نشان میدهد که فناوری در خلأ شکل نمیگیرد، بلکه زاییدهی تصمیمات سرمایهگذاران، مدیران و نخبگانی است که منافع خود را بر منافع جمعی ترجیح میدهند.
با این حال، شاید بتوان گفت که تمرکز شدید کتاب بر نقش نخبگان و توزیع قدرت، گاهی باعث میشود پیچیدگیهای فنی و اقتضائات درونی خود نوآوریها کمی کمرنگ جلوه کند. اگرچه استدلالهای نهادیِ عجماوغلو و جانسون بسیار منسجم است، اما گاهی در تحلیلهای مدرن، نقش سرعت بیسابقهی توسعهی فناوریهای دیجیتال که حتی کنترل آنها را برای خود نخبگان نیز دشوار کرده، بهاندازهی کافی بسط داده نمیشود.
در نهایت، اهمیت این اثر در ارائهی یک چارچوب فکری روشن برای سیاستگذاران، فعالان مدنی و شهروندان عادی است. این کتاب به ما ابزاری مفهومی میدهد تا بپرسیم «پیشرفت برای چه کسی؟» و «به چه قیمتی؟». «قدرت و پیشرفت» اثری است که خوانندهاش را از یک مصرفکنندهی منفعلِ اخبار فناوری، به ناظری دغدغهمند و پرسشگر تبدیل میکند که برای احیای دموکراسی در عصر دیجیتال احساس مسئولیت میکند.
