فصل 5
از 7

فراتر از درمان علائم؛ تغییر پایدار رفتار مصرف‌کننده

مسئولیت اجتماعیِ شرکت‌ها، بی‌شباهت به مصرف دارو نیست. دارو می‌تواند علائم آزاردهنده‌ی بیماری را کاهش دهد (و مسلماً بیمار هم از این بابت خوشحال می‌شود)، اما آیا منطقی‌تر نیست که به جای سرکوب علائم، خودِ بیماری را ریشه‌کن کنیم؟ در این بخش بررسی می‌کنیم که چگونه شرکت‌ها می‌توانند به جای توزیع مُسکن، نقش یک «پزشکِ» واقعی را برای درمان بیماری‌های اجتماعی بازی کنند.

برای درک بهتر، بیایید به محدودیت‌ها و ضعف‌هایِ صرفاً «کمکِ مالی کردن» نگاهی بیندازیم. تزریق پول قطعاً می‌تواند رنجِ گروهی از افراد را در لحظه کم کند، اما هرگز نمی‌تواند درمانی قطعی برای مشکلاتِ بنیادین جامعه باشد. به این مثال دقت کنید: شما می‌توانید به عنوان یک کار خیر، هزینه‌ی عمل جراحی قلبِ تمام کسانی را که امروز به آن نیاز دارند پرداخت کنید؛ اما این کار، ریشه‌ی اصلیِ به وجود آمدن بیماری‌های قلبی را از بین نمی‌برد. به زبان ساده، پول دادن، آن رفتارهای ناسالمی را که در نهایت منجر به سکته‌ی قلبی می‌شوند، متوقف نمی‌کند.

بنابراین، اگر می‌خواهید پروژه‌ی مسئولیت اجتماعی شما تاثیری عمیق، معنادار و ماندگار بر جامعه بگذارد، باید رفتار و سبک زندگی افراد را تغییر دهید.

یکی از برندهایی که این مفهومِ عمیق را به شکلی عالی پیاده‌سازی کرد، رستوران‌های زنجیره‌ای ساب‌وی (Subway) است. این شرکت فقط به ارائه‌ی بروشورهای اطلاعاتی درباره‌ی رژیم غذایی سالم بسنده نکرد، بلکه عملاً ساندویچ‌هایی را وارد منوی خود کرد که تاییدیه‌ی رسمی انجمن قلب آمریکا (American Heart Association) را داشتند. ساب‌وی با تمرکز بر «علت» (تغییر الگوی تغذیه) به جای «علائم» (بیماری‌های ناشی از بدغذایی)، توانست امیدی واقعی برای ایجادِ تغییری مثبت در جامعه خلق کند.

البته شرکت‌ها تنها زمانی باید وارد چنین پروژه‌های بنیادینی شوند که آمادگیِ ماندن در یک مسیرِ طولانی‌مدت را داشته باشند. تغییر دادن رفتارِ تثبیت‌شده‌ی آدم‌ها اصلاً کار ساده‌ای نیست، مخصوصاً وقتی این تغییر با کمی سختی یا از دست دادنِ لذت همراه باشد. بیایید صادق باشیم: همه‌ی ما می‌دانیم فست‌فودها و غذاهای ناسالم چقدر برای بدنمان مضرند، اما چند نفر از ما حاضر به ترکِ آن‌ها هستیم؟ تغییر رژیم غذایی به معنای دست کشیدن از لذت‌های چشاییِ لحظه‌ای است.

به همین دلیل، این رویکرد به صبوریِ زیادی نیاز دارد. شما باید بپذیرید که موفقیتِ یک کمپینِ تغییرِ رفتار را نمی‌توان در عرض چند روز یا چند ماه اندازه‌گیری کرد؛ بلکه تنها پس از گذشت چند سال است که می‌توان با قاطعیت گفت آیا تلاش‌های شرکت در اصلاح الگوهای جامعه موفقیت‌آمیز بوده است یا خیر.